Info Dewez

De geschiedenis van het museum gaat terug tot 1833 als Pierre – Théodore Verhaegen het museum van de Loge Les Amis Philantropes opricht te Brussel. We eten echter niet wat er van geworden is.

150 jaar later, in 1984, bestaat er al een Vrijmetselaarsmuseum binnen de gebouwen waar ook het Grootoosten van België gehuisvest is. Dit museum is echter alleen toegankelijk voor Vrijmetselaars.

Geleidelijk breidt het museum uit door het verder verzamelen van objecten door giften en aankopen. Positief is al dat er zo een rem komt op de verspreiding van maçonnieke voorwerpen via veilinghuizen, antiek – en tweedehandszaken. Zo komt de uiteindelijke verzameling tot stand en realiseert het museum zijn primaire doelstelling, verzamelingen aanleggen voor het nageslacht.

In 1989 wordt een vzw opgericht "De vrienden van het Vrijmetselaarsmuseum" waardoor het museum een juridisch statuut krijgt die ook open staat voor de andere obediënties. Vandaag maken het Grootoosten van België, de Vrouwengrootloge van België, de Grootloge van België, de Belgische Federatie van de Droit Humain, en het Souverein College van de Schotse Ritus deel uit van van de vzw zodat een duurzame en doelmatige samenwerking ten bate van de ontwikkeling van het museum gewaarborgd is. In het bestuur zetelen vertegenwoordigers en adviseurs van de verschillende obediënties.

In 1993 gaat in het Brusselse Stadhuis een tentoonstelling door "De Europese Vrijmetselarij en Europa van de achttiende eeuw tot op heden". Het succes van deze tentoonstelling zet de vzw aan het museum open te stellen voor het publiek. Inderdaad is een museum niet alleen een verzamelplek voor objecten van historisch wetenschappelijk of artistiek belang, het is ook een open instelling ten dienste van de maatschappij en haar ontwikkeling, beried om een boodschap, informatie te verstrekken, kortom, te communiceren.

Om dat te verwezenlijken wordt de ruimte herschikt, een parcours door het gebouw uitgestippeld zodat de Vrijmetselarij voorgesteld wordt op didactische en thematische wijze aan de hand van een aantal toonkasten.

In het museum worden de objecten tentoongesteld om de ethische en historische boodschappen van de vrijmetselarij aan het publiek bekend te maken. De verstrekte informatie is objectief en eerlijk, zij haalt mythes en stereotypen onderuit. Dat is een eerste doelstelling.

Het museum staat open voor het grote publiek sinds januari 1999.

De belangstelling voor het museum groeit, de aanvragen voor geleide bezoeken nemen toe van 40 in 1999 naar 106 in 2005.

Het museum is ondergebracht in de Lakensestraat, 79 te 1000 Brussel.

Het is, voor iedereen, toegankelijk op donderdagnamiddag van 14 tot 17 uur.

Geleide bezoeken zijn mogelijk op dinsdag en donderdag om 14 of 15.30 uur.

Contact, inlichtingen : +32 2 2230604 van maandag tot vrijdag tussen 9 en 17 uur.

Het museum is ook lid van de Association Francophone des Musées de Belgique, de Brusselse Raad van Musea, het Huis der Musea.

Het museum is ook stichtend lid van het op europees niveau werkende AMMLA : Association of Maçonic museums, Archives and Libraries. Jaarlijks komen de leden samen in een colloquium; deze structuur en bijeenkomsten laten toe vruchtbare contacten te leggen, ideeën uit te wisselen en het wetenschappelijk historisch en intellectueel peil te verbeteren.

Het museum wordt betoelaagd door de Franstalige Gemeenschap sinds zijn openstelling voor het publiek. Contacten met de Nederlandstalige Gemeenschap zijn voorzien. Het museum werkt ook mee aan het project AICIM dat een internet toegang op het getouw zet voor een gemeenschappelijke gegevensbank voor de musea.

• Voorstelling van het Museum op de webstek van AICIM

• 2002 : CAL Brabant Wallon – Hamme Mille, Tours (F): “ Le Franc-Maçon en habit de lumière”, Prague.

• 2003 : Reizende tentoonstelling georganiseerd door het CAL “La Franc-Maçonnerie en question”, Sint-Agatha Berchem, Toulouse (F), Gent "Van Wijsheid met vreugd gepaard", HV Kortrijk.

• 2004 : Metz (F)

• 2005 : HV Vilvoorde: uitlenen en ook scenografie, opbouw en documentatie voor “Vrijmetselarij in Belgiê".

• 2006 : Concept en montage van “Is Vrijmetselarij een levensbeschouwing" voor HV Hasselt en Maaseik.

• Gepland voor 2007 : januari - februariredactionele en organisatorische bijdrage voor een tentoonstelling van logestukken van de Achtbare Loge Les Frères Réunis in het Musée des Beaux Arts de Tournai. "Aux Portes du Temple" in het Musée Wellington te Waterloo, voorzien voor maart april, mogelijk verlengd tot de zomer.

De talrijke bijdragen en in bruikleen gegeven stukken hebben het Belgisch museum van de Vrijmetselarij gedwongen tot een herzien van zijn verwervingsbeleid dat hoofdzakelijk op giften is geschoeid.

Het Museum nodigt de Vrijmetselaars uit om verzamelingen van maçonnieke voorwerpen over te laten of om een voorkooprecht te verlenen bij een verkoop ervan.

Los van de aankopen, schenkingen of nalatenschappen, worden aan het museum ook verzamelingen toevertrouwd van documenten en objecten toebehorend aan de obediënties, loges of zelfs particulieren met de bedoeling deze te bestuderen, te bewaren of gewoon ten toon te stellen.

De verwerving van nieuwe objecten laat ook toe de verzamelingen uit te breiden of deel te nemen aan gereputeerde nationale en internationale tentoonstellingen wat de bekendheid en de erkenning van het museum ten goede komt.

Jammer genoeg laat de huidige ruimte niet toe de objecten volgens de gangbare normen op één gecontroleerde plek onder te brengen. Plaatsgebrek noopt tot een spreiding doorheen het hele complex van gebouwen. In gebruik nemen van de nieuwe site zal toelaten dat het museum zich volledig ontwikkelt.

De uitbreiding van het museum door het in gebruik nemen van zijn nieuwe inplanting is van kapitaal belang om zijn opvoedkundige opdracht te ontwikkelen.

Musea, eertijds slechts bezocht door onderzoekers en studenten, ontvangen vandaag diverse categorieën van bezoekers met verschillende interessesferen. Nieuwsgierigen, ervaren culturele verenigingen die gewoon alles bezoeken wat te bezoeken valt, schoolgroepjes, Vrijmetselaars of mensen uit hun omgeving, Belgen en buitenlanders.Het museum is een publieksvriendelijke omgeving geworden dank zij een meer opvoedkundig en geactualiseerd concept, het publiek komt er naartoe om er de – nog steeds als geheimzinnig ervaren – vrijmetselarij te ontdekken.

Zijn opdracht is dan ook naar best vermogen te informeren over wat de Vrijmetselarij is van bij zijn oorsprong tot vandaag, om haar op een hedendaagse en objectieve manier voor te stellen. De doelstelling van het museum is te informeren over de historische ontwikkeling, de werking, de ideeën en de structuren van de Vrijmetselarij, zonder uitschuivers en zonder de controle te verliezen over de verstrekte informatie. Inderdaad is de Vrijmetselarij in het verleden te dikwijls in aandacht gekomen vanuit negatieve vooroordelen en voorstellingen.

Als ontmoetingspunt van dikwijls onwetende, zeg maar profane, bezoekers biedt het Museum van de Vrijmetselarij de mogelijkheid duiding te verstrekken en vragen te beantwoorden die een “ vals maçonniek geheim “ uitvlakken dat zo dikwijls oorzaak is van foutieve opvattingen die bij het publiek heersen.

Naast hun historisch karakter hebben de tentoongestelde voorwerpen bij de bezoeker een niet onderschatten impact. Zij dagen de bezoeker uit nog voor zij hun geschiedenis vertellen. Zij dienen visueel boeiend te zijn. Wij stellen hoofdzakelijk achttiende-eeuwse en negentiende-eeuwse objecten ten toon die de estetische waarde aan de geschiedkundige koppelen. Deze objecten onderbrengen in een eveneens achttiende-eeuws gebouw, beladen met een eigen verhaal.

Biedt een bijkomende aantrekkingskracht.

Om een groter aantal bezoekers aan te trekken dank zij ruimere en regelmatige openingstijden. In een openbaar toegankelijk museum belet niets u eenzelfde voorwerp herhaaldelijk te bekijken, na enkele minuten, na enkele uren, zelfs na jaren. Met het huidige Museum, ondergebracht in dezelfde gebouwen als het Grootoosten van België, kan dat niet zodat de normale ontwikkeling van het museum afgeremd wordt terwijl de vraag reëel is.

Vandaag kan het museum aan die vraag niet voldoen, de onthaalinfrastructuur ( kaartjesverkoop, onthaalbalie, bibliotheek, vestiaire..) laat dat niet toe.

De nieuwe gerestaureerde ruimte zal het museum eveneens toelaten ruimere reserves aan te leggen. Nieuwe objecten verwerven is belangrijk en laat toe het patrimonium uit te breiden waar nog tekortkomingen zijn, laat toe voorwerpen in bruikleen te geven voor tijdelijke tentoonstellingen zonder dat het ten koste gaat van de tentoongestelde rijkdom. Het laat echter vooral toe een patrimonium in stand te houden dat anders her en der verspreid zit.

Een grotere tentoonstellingsruimte biedt ook andere voordelen, te veel voorwerpen zitten opgeborgen in lades, kasten of kluizen. Zichtbaar voor het publiek kunnen zij getuigen van de rijke maçonnieke traditie.

Voor het ogenblik zijn ook geen tijdelijke tentoonstellingen mogelijk. Daartoe wordt een polyvalente ruimte voorzien zodat dergelijke tentoonstellingen mogelijk worden naast het inrichten van colloquia, voordrachten enz.

De nieuwe behuizing en zijn aanpassingen zullen het museum beter toelaten zijn opdracht als verzamelaar, onderzoeker, conservator en beschermer van het patrimonium uit te oefenen dank zij aangepaste infrastructuur. Het Museum van de Vrijmetselarij heeft dezelfde opdracht als alle andere musea: bewaren, bestuderen en communiceren.

Het Belgisch Museum van de Vrijmetselarij wordt op die manier een ideaal forum voor de positieve uitstraling van de Vrijmetselarij.